IMIĘ, NAZWISKO, STOPIEŃ NAUKOWY, TYTUŁ:
  prof. zw. dr hab.
  MAREK JAN SIEMEK

  SPECJALIZACJA:
  FILOZOFIA SPOŁECZNA, HISTORIA IDEJ,
  FILOZOFIA TRANSCENDENTALNA
Nazwa Katedry lub Zakładu:
Zakład Filozofii Społecznej

Zakres kompetencji:
Filozofia społeczna,
Historia idej,
Filozofia transcendentalna,
Epistemologia społeczna,
Klasyczna i współczesna filozofia niemiecka.

Zajęcia kursowe i fakultatywne prowadzone przez ostatnie lata:

  • Wstęp do filozofii - konwersatorium
  • Filozofia społeczna - wykład
  • Filozofia nowoczesności - seminarium

Tytuł pracy doktorskiej:
"Wolność i utopia w myśli filozoficznej Fryderyka Schillera"

Tytuł pracy habilitacyjnej:
"Idea transcendentalizmu u Fichtego i Kanta".

Ważniejsze prace (książki, artykuły) z dorobku naukowego:

    Książki:
  • Fryderyk Schiller, str. 1-288, Wiedza Powszechna, Warszawa 1970.
  • Idea transcendentalizmu u Fichtego i Kanta, str. 1-330, PWN, Warszawa 1977.
  • Filozofia, dialektyka, rzeczywistość, str. 1-238, PIW, Warszawa 1982.
  • Die Idee des Transzendentalismus bei Fichte und Kant, S. 1-192, Felix Meiner Verlag, Hamburg 1984.
  • W kręgu filozofów, str. 1-338, Czytelnik, Warszawa 1984.
  • Filozofia spełnionej nowoczesności - Hegel. Wykłady Kopernikańskie w Humanistyce t. 2, str. 1-88, Wydawnictwo UMK, Toruń 1995.
  • Hegel i filozofia, str. 1-228, Oficyna Naukowa, Warszawa 1998.
  • Demokratie und Philosophie. Die Antike und das politische Ethos des europäischen Denkens, S. 1-24, ZEI, Bonn 1999.
  • Vernunft und Intersubjektivität. Zur philosophisch-politischen Identität der europäischen Moderne, S. 1-259, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden 2000.

    Edycja i redakcja naukowa tomów:
  • Drogi współczesnej filozofii. Czytelnik, Warszawa 1978.
  • Marksizm w kulturze filozoficznej XX wieku. PWN, Warszawa 1988.
  • Filozofia transcendentalna a dialektyka. Oficyna Naukowa, Warszawa 1994.
  • Natur, Kunst, Freiheit. Deutsche Klassik und Romantik aus gegenwärtiger Sicht. Rodopi, Amsterdam-Atlanta GA, 1998.

    Współedycja i współredakcja naukowa tomów:
  • Filozofia niemieckiego Oświecenia. (Wraz z Tadeuszem Namowiczem i Karolem Sauerlandem). PWN, Warszawa 1974.
  • Nauka, racjonalność, społeczeństwo. (Wraz z Heleną Kozakiewicz i Edmundem Mokrzyckim). PWN Warszawa 1989.
  • Polen und Deutsche in Europa. Tradition der Gemeinsamkeit und neue Wege (Deutsch-Polnische Gespräche mit Karl Dedecius). (Mithrsg. Ulrich Zwiener). Schriften des Collegium Europaeum Jenense 2, Druckhaus Mayer, Jena und Erlangen 1992.
  • Racjonalność współczesności. Między filozofią a socjologią. (Wraz z Heleną Kozakiewicz i Edmundem Mokrzyckim). PWN, Warszawa 1992.
  • Europäische Herausforderungen heute. Toleranz und Vertrauen zu neuer Gemeinsamkeit. (Mithrsg. Ulrich Zwiener u. a.). Schriften des Collegium Europaeum Jenense 10, Universitätsverlag Jena, Druckhaus Mayer, Jena 1994.

    Ważniejsze rozprawy i artykuły:
  • Marksizm a humanistyczna psychoanaliza. "Studia Filozoficzne", nr 3/4, 1963, s. 263-267.
  • Konserwatyzm czy postęp społeczny? Wokół ideologii négritude. "Zeszyty Argumentów", nr 5, 1964, s. 63-71.
  • Historia, filozofia, dialektyka. O humanistyce Lucien Goldmanna. "Zeszyty Argumentów", nr 6, 1965, s. 20-35.
  • Fichte: wolność i kształt wolności, w: Antynomie wolności. Książka i Wiedza, Warszawa 1966, s. 262-273.
  • Spontaniczność i refleksja. Studium o problematyce wolności w filozofii Fichtego. "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej", t. 13, PWN, Warszawa 1967, s. 49-89. (Deutsch: Spontaneität und Reflexion. Die Problematik der Freiheit in der Philosophie Fichtes."Studia Filozoficzne in Übersetzungen", nr 4, 1970, S. 223-242.
  • Lukács po "amerykańsku". "Studia Filozoficzne", nr 3, 1967, s. 260-267.
  • Życie i dzieło Wilhelma Weitlinga. Wstęp do: Wilhelm Weitling, Gwarancje harmonii i wolności. Tłum. Edda Werfel. Książka i Wiedza, Warszawa 1968, s. 7-83.
  • Natura, kultura, sztuka. Problemy teorii literatury w myśli filozoficznej Fryderyka Schillera. "Przegląd Humanistyczny", nr 6, 1969, s. 107-121.
  • Między Kantem i Grekami. "Studia filozoficzne", nr 1, 1970, s. 127-147.
  • Estetyka, moralność, polityka. "Człowiek i Światopogląd", nr 1, 1970, s. 50-73.
  • Rozważania o przedmiocie filozofii. "Człowiek i Światopogląd", nr 5, 1972, s. 151-166.
  • Racjonalizm i naturalizm w filozofii niemieckiego Oświecenia. Część Wstępu w: Filozofia niemieckiego Oświecenia. Wyboru dokonali oraz wstępami poprzedzili Tadeusz Namowicz, Karol Sauerland, Marek J. Siemek. PWN, Warszawa 1973, s. 7-29.
  • Dialog i mit dialogu. Posłowie w: "Prawdy szukamy obaj". Z korespondencji między Goethem i Schillerem. Wybrali, przełożyli i opracowali Jerzy Prokopiuk i Marek J. Siemek. Czytelnik, Warszawa 1974, s. 375-390.
  • Marksizm a tradycja hermeneutyczna. "Studia Filozoficzne", nr 11, 1974, s. 69-86. (Deutsch: Phänomenologie und Marxismus, Bd. 1: Konzepte und Methoden. Bernhard Waldenfels, J. M. Broekman und A. Paanin (hrsg.). Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.M. 1977, S. 45-70. Japanese: Orion Press, Tokyo 1981, t. 2, p. 5-36. English: Routledge & Kegan Paul, London, Boston, Melbourne and Henley 1984, p. 31-52).
  • Fichte a Kant: od "krytyki" do "systemu". "Człowiek i Światopogląd", nr 5, 1976, s.41-63.
  • Transcendentalizm jako stanowisko epistemologiczne, w: Jan Garewicz (red.), Dziedzictwo Kanta. PWN, Warszawa 1976, s. 17-57.
  • Dialektyczna epistemologia Lukácsa, w: Założenia dialektyki. "Poznańskie Studia z Filozofii Nauki", t. 2, PWN, Warszawa-Poznań 1977, s. 37-72. (English: "Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities", Vol. 4, nos. 1-4, 1978. B. R. Grüner Publishing Co., Amsterdam 1978, p. 184-209. Deutsch: Dialektik als Epistemologie der Praxis, in: Phänomenologie und Marxismus, Bd. 2: Praktische Philosophie. B. Waldenfels, J. M. Broekman und A. Paanin (hrsg.). Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.M. 1977, S. 59-93. Japanese: Orion Press, Tokyo 1981, t. 1, p. 79-119. French: La conception de la dialectique marxiste dans l'"Histoire et conscience de classe" de Lukács. "Humanitas", t.X, Ossolineum, Wrocław 1985, p. 59-72).
  • Die Gesellschaft als philosophisches Problem bei Marx. In: Phänomenologie und Marxismus, Bd. 3: Sozialphilosophie. Hrsg. von B. Waldenfels, J. M. Broekman und A. Pazanin. Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.M. 1978, S. 145-169.
  • Myśl drugiej połowy XX wieku. Wstęp do: Drogi współczesnej filozofii. Wybrał i wstępem opatrzył Marek J. Siemek. Czytelnik, Warszawa 1978, s. 5-48.
  • Praktische Vernunft und Transzendentalphilosophie bei Fichte. In: Erneuerung der Transzendentalphilosophie im Anschluß an Kant und Fichte. Reinhard Lauth zum 60. Geburtstag. Hrsg. von Klaus Hammacher und Albert Mues. Frommann-Holzboog Verlag, Stuttgart-Bad Cannstatt 1979, S. 395-410.
  • Hegel i problemy filozoficznej samowiedzy marksizmu. Wstęp do: György Lukács, Młody Hegel O powiązaniach dialektyki z ekonomią. Przełożył i wstępem poprzedził M. J. Siemek. PWN, Warszawa 1980, s. VII-XLIX. Także w: "Studia Filozoficzne" 6-7, 1980. (Deutsch: "Zeitschrift für philosophische Forschung", Bd. 37, H. 3, 1983, s. 425-441.Italian: "Marx Centouno. Rivista Internazionale di Dibattito Teorico", 4/1986, Edizioni Coneditor, Milano 1986, s. 45-60).
  • Fichtes Wissenschaftslehre und die Kantische Transzendentalphilosophie. In: Der transzendentale Gedanke. Die gegenwärtige Darstellung der Philosophie Fichtes. Hrsg. von Klaus Hammacher. Felix Meiner Verlag, Hamburg 1981, s. 524-531.
  • Historical Materialism as the Philosophy of Marxism, I-II, "Dialectics and Humanism", No. 2-3, 1983, s. 35-43/II.
  • "Nauka" i "naukowość" jako ideologiczne kategorie filozofii. "Studia Filozoficzne" nr 5-6, 1983, s. 71-84. Także w: Racjonalność, nauka, społeczeństwo. Praca zbiorowa pod redakcją naukową H. Kozakiewicz, E. Mokrzyckiego i M. J. Siemka. PWN, Warszawa 1989, s. 13-29. (English: "Polish Sociological Bulletin", 1988).
  • Che cosa deve ad Hegel il marxismo?, "Marx Centouno. Rivista Internazionale di Dibattito Teorico", 1-2, Edizioni Coneditor, Milano 1985, s. 97-102. (Deutsch: Was ist der Marxismus Hegel schuldig?, "Hegel-Jahrbuch 1986", Bochum 1988, S. 171-176).
  • Erkenntnis als Praxis. Prolegomena zu einer künftigen Epistemologie. "Kasseler Philosophische Schriften", 13, Kassel 1985, s. 63-74. (Wersja polska: Poznanie jako praktyka. Prolegomena do przyszłej epistemologii. W: Marksizm w kulturze filozoficznej XX wieku. Praca zbiorowa pod redakcją naukową M. J. Siemka. PWN, Warszawa 1988, s. 9-24).
  • Przyczynek do krytyki marksistowskiej krytyki Hegla. "Studia Filozoficzne" nr 11-12, 1985, s. 5-11 (English: "Dialectics and Humanism", No. 2, 1987, s. 129-134. Hebrew: "Machbarot l'machshava socjalistit" - "Hefte für sozialistische Theorie", No. 9, 1986, Jerusalem 1986, s. 44-47. Portuguese: "Sociais e humanas. Revista do Centro de Ciencias Sociais e Humanas da UFSM", V. 4 No. 2, Santa Maria, Maio-Agosto 1989, s. 185-199.)
  • Marksizm jako filozofia. Wstęp do: György Lukács: Historia i świadomość klasowa. Przełożył i wstępem poprzedził M.J. Siemek. PWN, Warszawa 1988 (BWF), s. VII-XLII. Także: "Studia Filozoficzne", nr 11, 1986, s. 3-15. (Deutsch: Lukács - Marxismus als Philosophie, in: Georg Lukács - Ersehnte Totalität. Hrsg. von Gvozden Flego und Wolfdietrich Schmied-Kowarzik. Germinal Verlag, Bochum 1986, s. 83-101.English: Lukács - Marxism as Philosophy. "Dialectics and Humanism", No. 4, 1987, s. 89-101).
  • Dimensionen des Hegelschen Subjektbegriffs. "Hegel- Jahrbuch 1987", Germinal Verlag, Bochum 1987, S. 330-338. (Wersja polska: Heglowskie pojęcie podmiotowości. "Studia Filozoficzne", nr 9, 1988, s. 5-13).
  • Schelling gegen Fichte. Zwei Paradigmen des nachkantianischen Denkens. In: Transzendentalphilosophie als System. Die Auseinandersetzung zwischen 1794 und 1806. Hrsg. von Albert Mues, Felix Meiner Verlag, Hamburg 1989, S. 388-395. (Chinese: "Zhexue Yicong", Beijing, 6/1988).
  • Husserl und das Erbe der Transzendentalphilosophie. "Fichte-Studien. Beiträge zur Geschichte und Systematik der Transzendentalphilosophie". Bd.1, Editions Rodopi, Amsterdam 1990 S. 145-152. (English: Anna-Teresa Tymieniecka (ed.), Analecta Husserliana, vol. XXXIV, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht 1991, p. 483-49. Wersja polska: Husserl i dziedzictwo filozofii transcendentalnej. W: Filozofia transcendentalna a dialektyka. Red. nauk. Marek J. Siemek. Oficyna Naukowa, Warszawa 1994, s. 265-286.
  • Natur, Technik, Freiheit. Zur Kritik der "nicht-intrumentellen Vernunft". "Hegel-Jahrbuch 1990", Germinal Verlag, Bochum 1990, S. 431-438. (Wersja polska: Ku krytyce "nie-instrumentalnego rozumu". W: Racjonalność współczesności. Między filozofią a socjologią. Red. nauk.: H. Kozakiewicz, E. Mokrzycki, M. J. Siemek. PWN, Warszawa 1992, s. 30-39. English: A critique of "non-instrumental reason", "Dialog and Humanism", 4/1993, S. 87-94).
  • Ich und Wir. Fichtes transzendentalphilosophische Begründung der Intersubjektivität. "Annalen für dialektische Philosophie" VI, 1989. Edizioni Angelo Guerini e Associati, Milano 1990, S. 299-303. (Wersja polska: Ja i My. Intersubiektywność w filozofii Fichtego. W: Historia i wyobraźnia. Studia ofiarowane Bronisławowi Baczce. PWN, Warszawa 1992, s. 39-45).
  • Ethik und Politik aus klassischer und gegenwärtiger Sicht. In: U. Zwiener (Hrsg.): Verantwortung für Natur und Gesellschaft - Humanistische Tradition und europäische Zukunft. Druckhaus Mayer, Jena und Erlangen 1991, S. 57-65.
  • Hegels Begriff der Freiheit in seiner Relevanz für die Gegenwart. "Hegel-Jahrbuch 1991", Germinal Verlag, Fernwald (Annerod) 1991, S. 309-320. Portuguese: O conceito Hegeliano de liberdade em sua relevância para o presente. In: Ernildo Stein e Luís A. de Boni (Org.), Dialética e liberdade. Festschrift em homenagem a Carlos Roberto Cirne Lima, Porto Alegre-Petropolis 1993, S. 355-369.
  • Polen - Philosophie und Gesellschaft. "Studies in Soviet Thought", 42, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht 1991, S. 221-234.
  • Zur Rekonstruktion der gesellschaftlichen Rationalität. In: Jörg-Dieter Gauger (hrsg.), Europa als Herausforderung an die Philosophie. Vorträge und Beiträge der Politischen Akademie der Konrad-Adenauer-Stiftung e.V., Heft 23, Köllen, Bonn 1992, S. 57-60.
  • Praxis, Sprache, Dialog. In: Hassan Givsan, Wolfdietrich Schmied-Kowarzik (hrsg.), Reflexionen zur geschichtlichen Praxis. Helmut Fleischer zum 65. Geburtstag, Verlag Königshausen & Neumann, Würzburg 1993, S. 251-255.
  • Dialog, Communication, Translatability (Japanese). In: Translatability of Culture (Japanese), International Institute for Advanced Studies, Editions Jimbun Shoin, Kyoto 1993, S. 76-83.
  • Neues Europa und der Osten in uns. In: Ulrich Zwiener u. a. (hrsg.), Europäische Herausforderungen heute. Toleranz und Vertrauen zu neuer Gemeinsamkeit. Schriften des Collegium Europaeum Jenense 10, Universitätsverlag Jena 1994, S. 325-334.
  • Drei Standpunkte der Philosophie zur modernen Wissenschaft. In: Manfred Buhr (hrsg.), Das geistige Erbe Europas, Istituto Italiano per gli Studi Filosofici, Vivarium, Napoli 1994, S. 624-634. (Portuguese: Tres pontos de vista da filosofia perante a ciencia moderna, O Património Espiritual da Europa. Coordenaçăo de Manfred Buhr e Eduardo Chitas, Traduçăo de Fernando Silvestre, Ediçőes Cosmos, Lisboa, 1999, 221-230).
  • Über die "östlichen" Gefährdungen der Demokratie. In: Hans-Peter Burmeister, Jörg Calließ (hrsg.), Geistige Grundlagen und Gefährdungen der Demokratie. Loccumer Protokolle 58/93, Evangelische Akademie Loccum, Rehburg-Loccum 1994, S. 63-74.
  • Recht und Sittlichkeit bei Hegel. "Hegel-Jahrbuch 1993/94", Akademie Verlag, Berlin 1994, S. 137-142.
  • Rozum między światłem i cieniem oświecenia. Posłowie w: Theodor W. Adorno, Max Horkheimer, Dialektyka oświecenia, tłum. Małgorzata Łukasiewicz, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 1994, s.283-298.
  • "Wahrheit suchen wir beide... ". Dialog und Mythos im Briefwechsel von Schiller und Goethe. Festvortrag am Schiller-Tag 27. Mai 1794, S. 1-13, Universitätsverlag Jena, Druckhaus Mayer, Jena und Erlangen 1994.
  • Fichtes und Husserls Konzept der Transzendentalphilosophie. In: Wolfram Hogrebe (hrsg.), Fichtes Wissenschaftslehre 1794. Philosophische Resonanzen. Suhrkamp Verlag, Frankfurt a.M. 1995, S. 96-113.
  • Projekt "wiecznego pokoju" a Kantowski etos nowoczesnej wolności politycznej. W: Jan Garewicz, Barbara Markiewicz (red.): Projekt wieczystego pokoju. W 200-lecie wydania pracy Kanta. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Warszawa 1995, s. 108-120.
  • Etyka i polityka w świetle filozofii transcendentalnej. "Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria", 1995, Nr. 4, s. 31-44. (Wersja włoska: Filosofia transcendentale e destinazione etica. Indagini su Fichte. A cura di Aldo Masullo e Marco Ivaldo. Guerini e Associati, Milano 1995, p. 327-337.
  • Immanuela Kanta Krytyka czystego rozumu. "Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria", 1995, Nr. 3, s. 167-188.
  • Transzendenz und Immanenz in Schellings ontologischem Freiheitsbegriff. In: Hans Michael Baumgartner, Wilhelm G. Jacobs (Hrsg.), Schellings Weg zur Freiheitsschrift. Legende und Wirklichkeit. Akten der Fachtagung der Internationalen Schelling-Gesellschaft 1992, Schellingiana 5, Frommann-Holzboog, Stuttgart-Bad Cannstatt 1996, S. 40-50.
  • Johann Gottlieb Fichte: Podstawy całkowitej Teorii Wiedzy. "Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria", nr 1/1996, s. 143-158.
  • Hegel als Philosoph der Moderne. "Hegel-Jahrbuch 1995", Akademie Verlag, Berlin 1996, S. 160-167.
  • Sozialphilosophische Aspekte der Übersetzbarkeit. In: Epistemology and History. Ed. by Anna Zeidler-Janiszewska. "Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities", Vol. 47. Rodopi, Amsterdam-Atlanta, GA, 1996, s. 441-448.
  • Transzendentalphilosophie und der "Primat des Praktischen". In: Helmut Reinalter (Hg.), Beobachter und Lebenswelt. Studien zur Natur-, Geistes- und Sozialwissenschaft. Druck- und Verlagshaus Thaur, Wien-München 1996, S. 171-181.
  • Teoria Wiedzy jako system filozofii transcendentalnej. Wstęp do: J. G. Fichte, Teoria Wiedzy. Wybór pism, t. 1, BKF, PWN, Warszawa 1996. s. VII-LV.
  • Wissen und Tun. Zur Handlungsweise der transzendentalen Ssubjektivität in der ersten Wissenschaftslehre Fichtes. "Fichte-Studien", Bd. 10, Rodopi, Amsterdam-Atlanta, GA 1997, S. 241-252.
  • Logos i polis. Nowoczesność wobec antycznych wzorców społecznego rozumu. "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej", t. 42, 1997. IFiS PAN, Warszawa 1997, s. 181-194.
  • O Wschodzie w nas. "Res Publica Nowa", 1/1998, s. 34-38. (English: About a New Europe and the East in Us. "Dialogue und Universalism", Vol. VIII, No. 5-6, 1998, p. 69-76).
  • Freiheit, Recht, Gerechtigkeit. Kants praktische Philosophie und die politische Ethik der Moderne, in: Marek J. Siemek (Hrsg.), Natur, Kunst, Freiheit. Deutsche Klassik und Romantik aus gegenwärtiger Sicht, Rodopi, Amsterdam - Atlanta GA 1998, S. 1-16.
  • Dialog i monolog w dyskursach społecznej komunikacji. "Przegląd Artystyczno-Literacki", 3/1999. Wydawnictwo UMK, Toruń 1999, s. 102-110.
  • Vom gesellschaftlichen Raum der Philosophie, in: Heinz Eidam, Frank Hermenau, Dirk Stederoth (Hrsg.), Kritik und Praxis. Zur Problematik menschlicher Emanzipation. Wolfdietrich Schmied-Kowarzik zum 60. Geburtstag, zu Klampen, Lüneburg 1999, S. 236-246.
  • Filozofia i społeczeństwo u końca XX wieku / Philosophie und Gesellschaft am Ausgang des 20. Jahrhunderts, w/in: Andrzej Przyłębski (red./Hg.), Filozofia europejska w XX wieku / Die europäische Philosophie im 20. Jahrhundert, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 1999, s. 49-62 / S. 123-136.
  • Wczesny romantyk późnej nowoczesności. Posłowie w: Theodor W. Adorno, Minima Moralia, tłum. Małgorzata Łukasiewicz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, s. 330-338.
  • Hegel und die Tragikomödie der Moderne, "Hegel-Jahrbuch 1999". Erster Teil, Akademie Verlag, Berlin 2000.

    Tłumaczenia:
  • "Prawdy szukamy obaj". Z korespondencji między Goethem i Schillerem. Wybrali, przełożyli i opracowali Jerzy Prokopiuk i Marek J. Siemek. Czytelnik, Warszawa 1974 (tłumaczenie listów Schillera).
  • Martin Heidegger, Nauka i namysł; Przezwyciężenie metafizyki. (W:) Martin Heidegger, Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane. Wybrał, opracował i wstępem opatrzył Krzysztof Michalski. Czytelnik, Warszawa 1977, s. 256-283, 284-315.
  • György Lukács, Młody Hegel. O powiązaniach dialektyki z ekonomią. Przełożył i wstępem poprzedził Marek J. Siemek. BKF, PWN, Warszawa 1980.
  • György Lukács, Historia i świadomość klasowa. Przełożył i wstępem poprzedził Marek J. Siemek. BWF, PWN, Warszawa 1988.
  • Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Życie Jezusa. W: G. W. F. Hegel, Życie Jezusa (przełożył Marek J. Siemek). Z. Freud, Mojżesz i monoteizm (przełożył Jan Doktór). Przedmową opatrzyła Zofia Rosińska. Czytelnik, Warszawa 1995.
  • Johann Gottlieb Fichte, Teoria Wiedzy. Wybór pism, t. I. Wybrał, przełożył, wstępem i przypisami opatrzył Marek J. Siemek. Aneks przełożył Jan Garewicz. BKF, PWN, Warszawa 1996.